آلوگرافت سلولي
اغلب لازم است كه براي جراحي نخاع و يا ساير جراحيهاي استخواني از بافت استخواني و يا مواد شبه استخواني استفاده شود. با این حال مطالعات نشان دادهاند که اضافه نمودن سلول به این مواد ميتواند كارايي آنها را در ترميم استخوان افزايش دهد.
- تعاريف
آلوگرافت استخواني : بافت استخواني به دست آمده از دهنده
اتوگرافت استخواني: بافت استخواني به دست آمده از استخوانهاي خود بيمار
سلولهاي بنيادي بزرگسالان (MSC ): سلولهايي از بدن كه در امر ترميم بدن دخالت داشته و قادر به تكثير و تبديل به سلولهاي بافتهاي مختلف بدن هستند
سلولهاي بنيادي مزانشيمي: نوعي سلول بنيادي بزرگسالان كه از كشت سلولهاي چسبنده مغز استخوان به دست ميآيد.
سلول زنده: سلول زنده و فعال كه قادر است يك عملكرد خاصي را انجام دهد.
آلوگرافت سلولي: بافت استخواني آلوگرافت كه حاوي سلولهاي بنيادي مزانشيمي زنده است.
آلوگرافت استخواني
بافت نرم و يا سخت استخواني كه در جراحي استخوان از يك فرد ديگر گرفته و در بيمار پيوند ميشود، آلوگرافت استخواني نام دارد. بيماريها و جراحيهاي مختلفي وجود دارد كه در آن از آلوگرافتهاي استخواني، تاندوني، ليگاماني و يا ساير بافتها براي درمان بيمار استفاده ميشود. تنها در ايالات متحده آمريكا سالانه بيش از يك ميليون نفر از اين محصولات استفاده ميكنند. موارد زير مثالهايي از استفاده آلوگرافت هستند:
بيماراني كه تحت جراحي استخوان قرار ميگيرند
بيماراني كه تحت جراحي ستون فقرات قرار ميگيرند
بيماراني كه به دليل جراحي سرطان بخش عمدهاي از بافت استخواني را از دست دادهاند
نحوه تهيه آلوگرافت
آلوگرافت عمدتا از بافتهاي افرادي كه در اثر صانحهاي دچار مرگ شدهاند بعد از گرفتن رضايت به دست ميآيند. دهندههاي استخوان، غضروف، تاندون و پوست بايد افرادي سالم از نظر بيماري باشند. بنابراين لازم است كه دهندگان به خوبي غربال شوند تا مشكل پزشكي خاصي نداشته باشند.
لزوم استفاده از آلوگرافت
اغلب براي ترميم ضايعات بزرگ استخواني، غضروفي، ليگاماني، تاندوني و يا پوستي لازم است كه جراح بخشي از بافت از بين رفته را از ساير قسمتهاي بدن بيمار پيوند زند كه اين چنين بافتهايي اتوگرافت نام دارند با اين حال استفاده از اين روش محدوديتهايي دارد:
ممكن ميزان ضايعه به اندازهاي باشد كه از خود شخص نتوان آن را به دست آورد.
اتوگرافت زمان جراحي را افزايش ميدهد.
ميتواند باعث عفونت در محل جراحي دوم (محلي كه بخشي از بافت از آنجا گرفته شده) گردد.
افزايش زمان بهبود محل اخذ بافت و درد طولاني در محل
علاوه بر اين موارد ممكن است كه استخوان خود بيمار قابليت پيوند را نداشته باشد و لازم باشد كه با بافت جديدي جايگزين گردد.
اهميت سلولهاي بنيادي در ترميم بافتهاي بدن
سلولهاي بنيادي بزرگسال تقريبا در همه بافتهاي بدن يافت ميشوند. در حالت معمول وقتي بافتي آسيب ميبيند اين سلولها با تكثير و تمايز خود بافت آزرده را ترميم مينمايند. سلولهاي بنيادي مزانشيمي، نوعي سلول بنيادي بزرگسال هستند كه در مغز استخوان بوده و در روند ترميم بسياري از بافتهاي بدن از جمله بافت استخواني دخالت دارند. بعد از شكستگي و يا آسيب استخواني به دليل وجود علائم آزردگي و عوامل فراخوان در موضع اين سلولها از مغز استخوان به محل آسيب مهاجرت كرده و با تكثير و تمايز به سلولهاي استخواني، بافت آزرده و يا شكسته شده استخواني را ترميم مينمايند. علاوه بر بافت استخواني اين سلولها در ترميم بافتهاي عروقي، غضروفي، ليگاماني و يا حتي قلبي نيز شركت مينمايند. با اين حال گاه ضايعه به اندازهاي بزرگ است كه به تعداد سلولهاي بيشتري براي ترميم نياز بوده و سلولهاي مهاجرت كرده قادر به ترميم كامل بافت نيستند. مطالعات باليني متعددي نشان دادهاند كه در چنين مواردي تزريق سلولهاي بنيادي مزانشيمي كشت شده ميتواند روند ترميم را افزايش دهد.
اهميت اضافه نمودن سلول به آلوگرافت
هرچند كه مواد معدني و ساختار شبه استخواني آلوگرافت استخواني قادر است با تحريك بافتها و سلولهاي اطراف علائم لازم براي مهاجرت سلولها را ایجاد کنند ولي گاه ممكن است تعداد سلولهاي فراخوانده شده به موضع براي ترميم كافي نباشد. چنانچه در نمودار زير نشان داده شده است در يك نوزاد تازه متولد شده از هر ۱۰ هزار سلول مغز استخوان يك سلول مزانشيمي وجود دارد ولي اين نسبت با افزايش سن به شدت كاهش يافته و در يك فرد ۳۰ ساله تنها از هر ۲۵۰ هزار سلول يك سلول مزانشيمي وجود دارد و اين ميزان در يك فرد ۸۰ ساله يك سلول از هر دو ميليون سلول است. بنابراين با افزايش سن قدرت ترميم استخواني به شدت كاهش يافته و لازم است كه با پيوند سلولهاي بنيادي مزانشيمي اين قابليت افزايش يابد. به همين دليل اضافه نمودن سلول به آلوگرافت استخواني ميتواند ضمن ايجاد علائم لازم براي تكثير و تمايز سلولهاي ترميم كننده، تعداد سلول را نيز به اندازه کافی بالا ببرد تا بافت سریعتر بتواند ترمیم یابد.
سلامت آلوگرافت سلولي
بافت استخواني به دست آمده از يك دهنده برخلاف ساير بافتهاي به دست آمده به دليل نداشتن پروتئين تحريك كننده، سيستم ايمني را تحريك نكرده و رد بافت در آن كمتر است. از طرفي سلولهاي اضافه شده به آلوگرافت نيز از منشا خود بيمار بوده و در نتيجه سيستم ايمني را تحريك نميكنند.
به لحاظ انتقال بيماري بافتهاي آلوگرافت از نظر ويروسي و عفوني مورد بررسي قرار گرفته و بافتها تنها از نمونههايي كه از هر نظر سالم باشند انتخاب ميشوند. هچنين بعد از كشت، سلولها از نظر آلودگي به انواع باكتريها و مايكوپلاسما مورد ارزيابي قرار گرفته و با انجام كاريوتايپ احتمال تغييرات در كروموزمهاي سلولهاي كشت شده مورد ارزيابي قرار ميگيرد تا سلولهاي پيوند شده از نهايت سلامت برقرار باشند.
کارشناسی ارشد بیومتریال